تبلیغات
آغاز سخن با نام خدا

آغاز سخن با نام خدا
الهی! اگر طاعت بسی ندارم در هر جهان جز تو کسی ندارم
نویسندگان
یكی از عمده‌ترین دلایل كم‌رویی كودكان و نوجوانان، ضعف در اعتماد به نفس و احساس خود ارزشمندی است. پدیده كم‌رویی كه امروزه به عنوان یك معلولیت اجتماعی مطرح شده، با چگونگی نگرش فرد نسبت به خود و احساس خودارزشمندی رابطه مستقیمی‌دارد. در درمان كم‌رویی هم برای كاهش اضطراب و افزایش مهارت‌های اجتماعی (مانند شمرده و رسا صحبت كردن، برقراری ارتباط بصری با مخاطبان و...) بدون توجه اساسی به اصول و روش‌های تقویت اعتماد به نفس اقدام مؤثری انجام نمی‌شود.
خودشناسی و پذیرش مسوولیت اجتماعی از مهم‌ترین هدف‌های تربیتی در هر جامعه‌ای است و برخورداری از حس «خودارزشمندی» و «اعتماد به نفس» قوی به مثابه یك سرمایه ارزشمند حیاتی، برای همه انسان‌ها به ویژه كودكان و نوجوانانی است كه از مهارت‌های اجتماعی كمتری بهره مند هستند و از مؤثرترین عوامل پیشرفت و شكوفایی استعدادها و خلاقیت‌ها به شمار می‌آید.
به طور كلی، فرآیندهای شناختی، احساسات، انگیزه‌ها، برقراری روابط شیوه زندگی، تصمیم‌گیری‌ها و انتخاب‌های ما به طور قوی متاثر از چگونگی احساس خودارزشمندی و اعتماد به نفس است. یك اراده قوی در گرو اعتماد به نفس قوی و استوار است. تسلیم‌ناپذیری، مطمئن، مصمم و راسخ قدم بودن، از صفات برجسته رهبران بزرگ است، به عبارت دیگر، تنها عوامل تعیین كننده رفتار، اعتماد به نفس و احساسی است كه ما نسبت به خودمان داریم. به عقیده مازلو، ما برای سلامت روانی خود به احساس اعتماد به نفس مثبت و قوی نیاز داریم. بنابراین برای برخورداری از اعتماد به نفس، انسان نیاز دارد كه از احترام و شأن اجتماعی مطلوب و نگرش مثبت به خویشتن بهره مند باشد.


تحقیقات انجام شده در مدارس گوناگون به ویژه مدارس استثنایی نشان می‌دهد كه میان پیشرفت تحصیلی و نگرش فرد نسبت به خودش رابطه مستقیمی‌وجود دارد. هر قدر فرد احساس و نگرش مثبت نسبت به خود داشته باشد، موفقیت بیشتری را در امور تحصیلی از خود نشان می‌دهد.

در این میان، والدین، خواهران و برادران، معلمان و هم‌سالان كودكانی كه به دلایلی مانند كم‌رویی، اضطراب، ناتوانی در انجام تكالیف درسی و یا عقب ماندگی ذهنی از اعتماد به نفس لازم برخوردار نیستند، نقش بسیار مهمی‌در ایجاد و تقویت حس «خودارزشمندی» و اعتماد به نفس آنها دارند.

آنچه برای بهداشت روانی، پیشرفت تحصیلی و شغلی این قبیل دانش‌آموزان ضروری است، این است كه به آنها كمك کنیم تا حس خودپنداری واقعی و اعتماد به نفس قوی در آنان رشد یابد. به دیگر سخن، به وجود آمدن و تقویت كارایی و احساس ارزشمندی در شكوفایی شخصیت و توانمندی‌های كودكان و نوجوانان بسیار مهم است.
8 راهکار برای تقویت اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان
در اینجا به چند عامل بسیار مهم برای پرورش و تقویت حس اعتماد به نفس در كودكان و نوجوانان اشاره می‌کنیم.  
1) همواره سعی کنید كه در برخورد با كودكان و نوجوانان توانمندی‌های آنها را مدنظر قرار دهید، نه ضعف‌ها و ناتوانایی‌ها را: لازم است پیوسته با دید و بازخورد مثبت و سازنده به آنان نگریست. هر گونه احساس و نگرشی كه ما نسبت به كودكان و نوجوانان داریم، بدون شك در رفتار فی مابین تاثیر به سزایی خواهد داشت. اگر احساس و نگرش ما نسبت به كودك مملو از ضعف و درماندگی او باشد،‌ به رفتارهایی مانند بی‌رغبتی و بی‌توجهی نسبت به او، یا حمایت بیش از حد از وی منجر خواهد شد، كه در هر دو صورت كودك نمی‌تواند از حس ارزشمندی و اعتماد به نفس لازم برخوردار باشد. وجود نگرش منفی نه تنها تاثیر سوء و یا بازدارنده روی كودك خواهد گذاشت بلكه صاحبان چنین اندیشه‌ها و نگرش‌هایی خود را نیز در پس دیواره‌ای از برداشت‌های آزاردهنده و ویرانگر محبوس كرده، از خلاقیت‌ها و ابتكار عمل، نشاط و سرزندگی و بالاتر از همه امید، توكل و تحرك باز می‌دارند.
2) برای نوجوانان و جوانان تجارب خوشایندی از فعالیت‌های مستقل و آزاد فراهم کنید: به آنها فرصت دهید تا با فعالیت‌های مستقل، احساس مسوولیت و مراقبت از خویشتن را بیابند. برای این كار ایجاد انگیزه‌های لازم برای تحرك و فعالیت‌های داوطلبانه بسیار اهمیت دارد. اغلب نوجوانان با انگیزه‌های محیطی به فعالیت افتاده و با رضامندی و احساس خوشایند درونی پیشرفت می‌كنند. بدیهی است که فعالیت‌های مستقل و آزاد در زمینه انجام كارهای روزانه از نظارت مستمر و گاهی هدایت، ارشاد و تشویق خانواده بی‌نیاز خواهد بود. اما آنچه مهم است این كه نظارت بزرگسالان، به معنای دخالت مدام ایشان در فعالیت‌ها و امور نوجوانان نیست. نباید در همه كارهای آنان دخالت كرده، به جای اینكه ابتكارعمل به دست نوجوانان باشد، آنها را به عناصر منفعل و غیرفعال تبدیل سازیم.
3) تجارب موفقیت‌آمیز كودكان و نوجوانان را افزایش دهید: یكی از مهم‌ترین عوامل ایجاد و تقویت حس اعتماد به نفس در كودكان و نوجوانان، به ویژه نوجوانان كم‌رو و یا ناموفق، فراوانی موفقیت‌های آنها در انجام فعالیت‌های متعدد است. به عبارت دیگر، لازم است برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌هایی كه برای آنها پیش‌بینی می‌شود، به گونه‌ای تهیه و تنظیم شود كه با سعی و تلاش كه از خود نشان می‌دهند موفق به انجام آنها بشوند. آنچه در این ارتباط بسیار مهم و قابل توجه است، این كه تلاش افراد هدفمند و جهت‌دار باشد،‌ یعنی كسب هر گونه موفقیت باید در سایه تلاش انجام پذیرد، تا آنها احساس خوشایندی از دقت و تلاش داشته باشند. بدیهی است، این انتظار كه همه فعالیت‌ها و تلاش‌ها بدون استثنا به موفقیت منجر شود، همواره نمی‌تواند امری طبیعی و ایده‌آل باشد بلكه توقع معقول آن است كه با توجه به شرایط ذهنی و روانی افراد برنامه‌های آموزشی و تربیتی خاص نوجوانان و جوانان به گونه‌ای تنظیم شود كه در غالب موارد آنها با تلاش مستمر خود به نتیجه مطلوب دست یابند.
بی‌تردید در غیر این صورت، یعنی وقوع شكست‌ها و ناكامی‌های پیاپی به دلیل كم‌رویی و یا دشواری تكالیف ارایه شده و بالطبع دلسردی‌ها و دلزدگی‌های مستمر، نوجوان حس كارایی و ارزشمندی خود را از دست داده، احساس بی‌كفایتی بر او مستولی می‌شود، اعتماد به نفس وی نیز به حداقل می‌رسد. اولیا و مربیان باید به یاد داشته باشند كه آنچه در رشد و پیشرفت این قبیل افراد، مهم و حائز اهمیت است، مساله انگیزه و تلاش آنهاست و نه صرف نتایج حاصل از آن. همه افراد به ویژه نوجوانان و جوانان كم‌رو در فعالیت‌ها و تلاش‌های‌شان به تشویق و ترغیب نیاز دارند. موفقیت‌های ایشان در انجام مهارت‌های متعدد موجب تقویت انگیزه و رغبت آنها برای تلاش بیشتر می‌شود. به عبارت دیگر، تجارب موفق انگیزه، جرأت، تلاش، پشتكار و اعتماد به نفس آنها را تقویت می‌كند.
4) قدرت تحمل كودكان و نوجوانان را برای مواجه شدن با ناكامی‌های احتمالی افزایش دهید: بدون تردید، با وجود همه تمهیدات و برنامه‌ریزی‌های مناسب، فردی كه دارای اعتماد به نفس ضعیف است و یا از توان ذهنی مطلوب و مهارت‌های لازم اجتماعی برخوردار نیست، در زندگی خانوادگی، آموزشگاهی و اجتماعی به دلایل گوناگون در انجام فعالیت‌های متنوع گاهی با تجارب ناخوشایندی از ناكامی‌ها و شكست‌ها مواجه خواهد شد. والدین و مربیان باید از این قبیل تجارب در ظاهر ناخوشایند برای او نیز نهایت حسن استفاده را بکنند و با تشویق و ترغیب جوانان به سعی و تلاش دوباره، مساله ناكامی‌ او را به سكوی پرش و جهشی تازه تبدیل كنند. گاه تجربه شكست و ناكامی ‌در بعضی از افراد انگیزه‌ای قوی‌تر و غنی‌تر برای كوشش و ادامه كار به وجود می‌آورد. آنچه در این مورد فوق‌العاده مهم است، چگونگی نگرش و تلقی ما از تجربه شكست یا عدم موفقیت نوجوان در انجام كار است.
5) رفتار مصمم و مطمئن و در عین حال مطلوب كودكان و نوجوانان را تقویت کنید: ترغیب و تقویت رفتار كلامی‌و غیركلامی‌مطمئن كودك یا نوجوانی كه دچار كم‌رویی و یا ضعف شخصیت است، اعتمادبه نفس او را بیشتر خواهد كرد. وجود چنین رفتارها و مهارت‌هایی در نوجوان و جوان برای استحكام شخصیت و امنیت خاطر او به خصوص در هنگام مواجهه با افرادی كه فاقد حسن‌نیت كافی هستند، فوق‌العاده ارزشمند است. رفتار مطمئن، مصمم و مستدل فرد می‌تواند در زمینه‌های متنوعی قابل مشاهده باشد. این‌گونه رفتارهای مصمم و مطمئن، استدلالی و مسوولانه، حس ارزشمندی و اعتماد به نفس شخص را تقویت می‌كند. بدیهی است همان گونه كه ذكر شد، باید توجه داشت كه این رفتارها پرخاشگرانه و یا از روی لجاجت نبوده، موجب بی احترامی‌به دیگران و یا رنجش خاطر آنها نشود.
6) كودكان و نوجوانان را در كنترل احساسات و عواطف خود یاری كنید: كودكان و نوجوانان كم‌رو گاه با شرایط و فعالیت‌هایی مواجه می‌شوند كه به شدت آنها را متاثر می‌سازد. در چنین مواقعی كنترل عواطف و خویشتن‌داری برای مقابله با مساله‌ای كه با آن روبه‌رو هستند بسیار مهم است. بدیهی است در این شرایط نظارت و راهنمایی بزرگسالان به طور کامل ضروری خواهد بود.
7) مهارت‌های اجتماعی کودکان و نوجوانان را تقویت کنید: توان برقراری و حفظ ارتباط مثبت با دیگران موجب افزایش احساس ارزشمندی اجتماعی و بالطبع اعتماد به نفس كودكان و نوجوانان می‌شود. والدین و به‌خصوص مربیان مدارس باید كوشش كنند كه كودكان و نوجوانان كم‌رو و ضعیف با تعداد قابل‌توجهی از هم‌سالان و هم‌كلاسی‌های خود مأنوس شده، رابطه دوستانه و متقابل برقرار کنند. برقراری و حفظ چنین ارتباط دوستانه‌ای، برای رشد و شكوفایی شخصیت و نشاط و سرزندگی این نوجوانان امری به طور کامل ضروری است. اهمیت كسب این نوع مهارت‌های اجتماعی نه تنها كمتر از كسب مهارت‌های تحصیلی نیست بلكه نوجوان برای حفظ این ارتباطات دوستانه، انگیزه بیشتری برای سخن گفتن، تلفن زدن و یا نوشتن نامه‌های ساده، در مواقعی كه برای مدتی دوستان خود را نمی‌بیند، پیدا می‌كند. در اینجا نیز والدین و مربیان ضمن تشویق و ترغیب كودك یا نوجوان كم‌رو و فاقد اعتماد به نفس لازم برای برقراری روابط دوستانه با دیگر هم‌كلاسان خود، در مواقع و شرایط مقتضی، ارزش دوست، ویژگی‌های یك دوست خوب و معیارهای دوست‌یابی را به زبان ساده برای وی بیان خواهند داشت.

8) كودكان و نوجوانان را با الگوهای رفتاری مطلوب آشنا کنید: همه ما به الگوهای رفتاری نیاز داریم. از نظر تعلیم و تربیت، مدل‌ها و الگوهای رفتاری از نقش و اهمیت به سزایی برخوردار هستند. وجود الگوهای رفتاری در انسان، انگیزه رشد، حركت و تعالی وجود ایجاد كرده، موجب شكوفا شدن ابعاد متعدد شخصیت می‌شود. به‌طور كلی، انسان در هر موقعیت و درجه ای از رشد كه باشد باز هم نیازمند به الگوها و اسوه‌های رفتاری است. وجود افراد موفق و متنفذ در زندگی انسان‌ها، بالاخص كودكان و نوجوانان برای رشد و تعالی شخصیت آنها بسیار مهم است، به‌خصوص زمانی كه آنها با چنین الگوهایی ارتباط متقابل داشته باشند. بدون شك نقش برخی از الگوهای رفتاری خاص در حیات و سرزندگی و تلاش انسان فوق العاده محسوس است.
وجود الگوهای رفتاری، امید، تلاش و اعتماد به نفس انسان را بیشتر می‌كند. اگر افرادی كه فاقد اعتماد به نفس هستند و بیش از همه به الگوهای رفتاری نیاز دارند با بعضی از هم‌سالان خود و یا اشخاصی كه از توفیقات اجتماعی بیشتری برخوردارند، آشنا و مأنوس شوند، تصویر روشنی از آینده و مشی زندگی امیدواركننده خود می‌توانند داشته باشند. این تصویر عینی و ذهنی می‌تواند به كوشش و تلاش‌های آنها جهت و سرعت مطلوب بخشیده، بر حس ارزشمندی، كارایی و اعتماد به نفسشان بیفزاید. بنابراین، ترغیب و تشویق نوجوان، مأنوس كردن او با الگوهای رفتاری موفق، تقویت مهارت‌های اجتماعی وی و اجتناب از هرگونه رفتار تنبیهی و تحقیرآمیز، موجب می‌شود كه او با انگیزه بیشتر و اعتماد به نفس قویتر به تلاش‌های هدفمند خود ادامه دهد.


www.migna.ir

هفته نامه سلامت



طبقه بندی: پرورشی و تربیتی، روانشناسی،
[ جمعه بیستم مردادماه سال 1391 ] [ 20:22 ] [ سارا امانی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ


ازحضورشمادر وبلاگم خرسندم و امیدوارم استفاده لازم را از این وبلاگ برده باشید

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
صدایاب